Üç Aylar 

0
Mehmet Gündoğdu
Latest posts by Mehmet Gündoğdu (see all)

İslam aleminde rahmet ve bereket mevsimi olarak bilinen, üç aylar, 23 Ocak 2023 Pazartesi günü (bu gün) başladı. Recep ayının, cumaya bağlanan ilk perşembe akşamı (26 Ocak), Regaip Kandili idrak edilecek

Esasen Kur’an’a göre, Aylardan Ramazan ayı, Gecelerde Kadir gecesi, Günlerden cuma günü, kutsal sayılır.

Fakat hadisler kaynak gösterilerek halkımız arasında “Üç aylar” diye adlandırılan bu aylar; kameri ayların yedincisi olan Recep’le başlayıp Şaban’la devam eden ve nihayetinde Ramazan’la son bulan aylardır.

Ancak bu aylarla ilgili haberlerin çoğu güvenilir değildir. Fakat halkımızın itibar ettiği bu manevi mevsimi kısaca yazalım istedik.

Tanımlar

Receb: Hicri takvimin yedinci ayıdır. Heybetli, gösterişli, azametli, itibarlı, saygıdeğer, kıymetli anlamlarına gelir. Recep ayı; çok itibarlı, değerli, azametli, kıymetli ay demektir. Kan dökmek savaş yapmanın yasaklandığı, dört haram aylardan biridir. (Diğerleri, Zilkade, Zilhicce, Muharrem aylarıdır,) Kureyş’ten  Mudar kabilesinin kutsal ayıdır.

Şaban: Hicri takvimin sekizinci ayıdır. Çok değerli, kıymetli şeylerin yüksekten saçılması, dağıtılması manasına gelir. Şaban ayı; çok kıymetli, değerli mevhibe-i ilahiyyenin inananlara dağıtıldığı, saçıldığı aydır.

Şâban kelimesinin kamerî takvimin sekizinci ayına ad olması farklı şekillerde açıklanmıştır. Bir yoruma göre, savaşmanın yasak olduğu haram aylardan biri olan recebden sonra silâhlı baskınlar için kabilelerin gruplar halinde dağılması sebebiyle bu isimle anılmıştır. Araplar’ın bu ayda su temin etmek amacıyla gruplara ayrılmalarından dolayı bu ismin verildiği ya da ramazan ve receb aylarını birbirinden ayırdığı için böyle adlandırıldığı yolunda açıklamalar da mevcuttur. 

Diğer bir yoruma göre ise kamerî ayların eski adlarının değiştirilmesi ağaçların dal verdiği döneme rastladığından bu ismi almıştır. Müşrik Araplar, haram ayların yerlerini değiştirmek veya haccın sabit bir mevsimde yapılmasını sağlamak amacıyla haram aylarını ertelediklerinde receb ayını şâbanın yerine kaydırırlar ve bu iki ayı “recebân” diye adlandırırlardı.

Ramazan: Yaz sonunda güz mevsiminin başlangıcında yağıp yeryüzünü tozdan temizleyen yağmur manasına gelen “Ramadiyyu” masdarından gelir. Bu yağmur yeryüzünü yıkadığı gibi Ramazan ayı da ehl-i imanı günahlardan yıkayıp kalplerini temizlediği için bu isim ile isimlendirilmiştir. (Elmalılı Hamdi Yazır). Hicri takvimin dokuzuncu ayıdır. Üç ayların sonuncusudur.

Hadis diye rivayet edilen “Receb Allah’ın ayı, Şaban benim ayım, Ramazan Ümmetimin ayıdır” üç ayların taksimi maalesef uydurmadır.

Rahmet ve bereket mevsimi üç aylar başlıyor

Üç aylar, Cenab-ı Hakk’ın rahmetinin, mağfiretinin ve bereketinin mümin gönüllere sağanak sağanak yağdığı, feyiz pınarlarının coşup, gürül gürül aktığı, mübarek, manevi bir mevsimdir.

Bu ayların her birinde mübarek hadiselerin cereyan ettiği; 

İstiğfar ve tevbelerle, yeniden silkinme ve yenilenme adına, ruhların arındığı; 

Kur’an’ın nuruyla ve ışıklı kandilleri ile gönüllerin aydınlandığı; 

Bu manevi mevsimde yapılan ibadetlerle, ruhların manevi mertebelere yükseldiği zaman dilimidir üç aylar.

Sevgili Peygamberimiz bu aylara girince şöyle dua ederdi:

اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِي رَجَبٍ وَشَعْبَانَ وَبَلِّغْنَا رَمَضَانَ

“Allah’ım Recep ve Şaban’ı bize mübarek eyle ve bizi Ramazan’a kavuştur” (Ahmed b. Hanbel, Müsned, I/259).

Dinî gelenekte üç aylara önem verilmesinin sebebi, bu aylarda bulunan kandil geceleridir.

Receb ayının ilk cuma gecesi Regaib, aynı ayın yirmi yedinci gecesi Mi‘rac, Şaban ayının on beşinci gecesi Berat ve Ramazan ayının yirmi yedinci gecesi Kadir gecesidir.

Kur’anda geçen ayetler (Ramazan ayı ve Kadir gecesine dair) ve Hz. Peygamber’den nakledilen rivayetlerin yanı sıra, dinî gelenekte/kültürde mübarek sayılıp kutlanan Regaib, Mi‘rac, Berat ve Kadir gecelerinin bu aylarda yer alması, üç aylara ayrı bir önem verilmesine, ibadet, dua, zikir ve hayırlı işlerle daha fazla meşgul olunarak dinî duyarlılığın daha yoğun olarak yaşanmasına zemin hazırlamaktadır.

Öte yandan bazı hadis âlimleri, Ramazan hariç, Receb ve Şaban aylarının fazileti hakkında kaynaklarda mevcut rivayetlerin çoğunun uydurma, önemli bir kısmının zayıf olduğunu ifade etmektedirler.

Mesala; Resûlullah’a isnat edilen, “Receb Allah’ın ayıdır, Şaban benim ayımdır, Ramazan ise ümmetimin ayıdır” rivayetinin hadis kaynaklarında aslı bulunamamıştır, uydurmadır. (Süyûtî, s. 114). Bundan dolayı üç aylar hakkında aktaracağımız sahih bilgiler sınırlı olduğunu da ifade etmek isteriz. 

Ancak, Üç aylar geleceğimize yeniden temiz bir sayfa açma, ibadetlere yönelme, sosyal hayatta, ailede ve iş yerlerimizde, zem, gıybet, asılsız suçlama,  ötekileştirme, şeytanlaştırma, mücadele, kavga yerine hoşgörü ve merhametin yaygınlaşması için iyi bir fırsat olarak değerlendirilmelidir.

Sanki bu üç aylar Müslümanlar için hizmet içi eğitim kursu/kampı gibidir. Bu şekilde değerlendirdiğimiz zaman üç aylar, Yüce Rabbimizin bizden istediği kulluğumuzun huzuruna mutluluğuna ve kemaline katkı sağlayacaktır. 

Ayrıca bu manevi mevsimde, sadece dua ve ibadetlere yoğunlaşmakla kalmayıp; Ahlaklı bir dini yaşamın yoğunluğu be anlayışı da esas alınmalıdır. 

Bu manevi mevsimde, ahlaklı bir din anlayışının, Helal-Haram bilincinin, doğruluğun dürüstlüğün, vefanın vb. ahlaki prensiplerin önce kendi nefsimizden başlayarak, ailemiz ve çevremizde ve bütün toplumda yaygınlaşması için gayret edilmelidir.

Kur’an-ı Kerim’de: “Doğrusu kulak, göz ve kalp, bunların hepsi sorumludur” (İsra,17/36) buyuruluyor. Dolayısıyla haramlardan/günahlardan gözümüzü, kulağımızı ve kalbimizi korumalıyız. 

Bu üç aylarda ruhi bir perhiz ve eğitimine niyet etmeliyiz. Başta anne- baba olmak üzere, akrabalar, komşular, sosyal hayatımızdaki tüm insanlarla ilişkilerimizde saygı, sevgi, af, merhamet, müsamaha esas alınmalı ve kul haklarına dikkat etmeliyiz.

Ayrıca üç ayların ilki Receb ayında, manevi geçmişimizin karanlıklarını, kirlerini istiğfar ile temizlemeli, geleceğimizi de tövbe ile aydınlatmalıyız.

Kur’an-ı Kerim’de:

 “Ey İnananlar! Allah’a, Peygamberine, Peygamberine indirdiği Kitap’a ve daha önce indirdiği Kitap’a (yeniden iman ederek) inanmakta sebat gösterin…” (Nisa,4/136) buyurulur.

İşte, İman tazeleme fırsatı, geçmişimizden ibret alarak geleceğimizi iman esaslarımıza göre yeniden planlama mevsimidir bu üç aylar.

Hakkımızda, milletimiz ve bütün İslam alemi hakkında hayırlara vesile olması dua ve niyazlarımızla !

YORUM YAZ

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz